Ciidamada Dowladda KMG iyo kuwa AMISOM ayaa wali isku fidinaya goobo hor leh oo ka mid ah magaalada Muqdisho, kadib markii ay saaka ku jermaadeen aagag cusub oo aanay horay u joogin, iyadoo iska caabin kala kulamayaan dhalinyaro hubeysan oo ka tirsan Al-Shabaab.

Sida ay sheegayaan wararka Ciidamada Dowladda ayaa gaaray Isgoyska Fagax, Hotelkii Kaah ilaa Hotelka Ramadaan, waxaana hada iska hor imaad uu ka socdaa nawaaxiga Shineemo Puntland ee jidka aada Ex Koontarool Balcad.

Ciidamada Dowladda ayaa labo jiho ugu kala socda xaafadaha degmada Yaaqshiid, waxaana ay ka soo kala dhaqaaqeen dhinaca Xaafadaha ee aada Arjantiin iyo dhanka wadada laamiga ee Hotelka Lafweyn, oo ay ka soo dhaqaaqeen Xaafada SII SII.

Taangiyada ay leeyihiin Ciidamada AMISOM ayaa ku sugan Isgoyska Fagax, iyadoo daaraha ku yaala Isgoyska ay koreen Ciidamada.

Koox Wariyeyaal ah oo la geeyay goobihii Ciidamada qabsadeen ayaa soo sheegaya in markii ay gaareen Hotelka ramadaan uu halkaas is qabsaday rasaas iyo madaafiic, kadib markii si lama filaan ah xaafadaha uga soo baxeen dhalinyaro hubeysan.

Mid ka mid ah Wariyeyaashii tagay goobahaas ayaa sheegay inay soo mareen Isgoyska Fagax, Hotelkii Lafweyn, Hotelkii Kaah, Hotelkii Ramadaan iyo Hotel Garguurte, aagagaas ayaa waxaa isku fidinayay Ciidamada Dowladda.

Qaraxyo ayaa la maqlayay iyo madaafiic ku dhacayay goobo fog fog, waxaana dagaalka hada saameyntiisa ay u muuqataa mid gaareysa xaafadaha degmada Huriwaa oo Ciidamada Dowladda ay sii siqayaan.

Wararka qaar ayaa sheegaya in Ciidamada AMISOm iyo kuwa Dowladda ay qorsheynayaan inay fariisimo ka sameystaan Warshadii Baastada iyo Xeradii Xeyle Bariise.

Wixii ku soo kordha kala soco wararkeena dambe

Waaberigii hore ee Saakay ayaa Ciidamada Qalabka Sida ee Soomaaliya iyo kuwa Midowga Afrika waxay howlgallo saf balaaran ah ka bilaabeen qaybo ka tirsan magaalada Muqdisho kuwaasi oo daba socda howlgallada ka dhanka ah Maleeshiyada Kooxda Khawaarijta ah ee Al-Shabaab.

Howlgallada ayaa meelaha ay ka bilowdeen waxaa ka mid ah wadada isku xirta Fagax iyo Sanca ilaa iyo wadada isku xirta Fagax iyo Towfiiq taasi oo u jeedkeedu ahaa in Ciidamadu ay si saf ah Amaanka halkaasi u sugaan balse Ciidamada Dowladda iyo kuwa Midowga Afrika ayaa waxaa u suurto gashay inay gacanta ku dhigaan deegaano hor leh oo kabaxsan meelihii saakay Howlgallada laga bilaabay waxaana kamid ah meelaha ay Ciidamada gacan ku heyntooda la wareegeen wadada isku xirta Hotellada Kaah,Ramadaan iyo Garguurte oo ka kala tirsan degmooyinka Yaaqshid,Juungal iyo Hurwaa.

Ciidamada Dowladda Soomaaliya ayaa durbaba howlgallo lagu xaqiijinayo amaanka waxa ay ka bilaabeen meelaha saakay lagala wareegay Maleeshiyada Kooxda Khawaarijta ah ee Al-Shabaab kuwaasi oo xaafadaha deegaanadaasi ay Ciidanku guri guri u baarayeen mana jirin ilaa hada cid howlgalkaasi lagu soo qab qabtey.

Shacabka ku nool xaafadaha saakay laga xoreeyey Maleeshiyada Kooxda Al-Shabaab ayaa isugu soo baxay wadooyinka xaafadahaasi kuwaasi oo iyagu ku faraxsan in Maleeshiyaadkaasi oo mudo dhibaato ku hayey laga dul qaado waxaana ay dadka Shacabka ah Ciidamada ugu hambalyeeynayeen guullahan ay gaareen iyo sida ay ugu taagan yihiin inay mar walba Cadawga dalka dibadda kaga soo duulay ka difaacaan.

Wariyeyaal ka tirsan Warbaahinta Qaranka iyo Warbaahinada kale ee Madaxa banaan oo tegay goobaha saakay lagala wareegay Maleeshiyada Kooxda Al-Shabaab ayaa saraakiisha wada howlgalka oo kula hadlay Safafka hore ee dagaalka waxay u sheegeen in howlgalkan uu sii socon doono ilaa inta dalka laga saarayo gebi ahaanba Maleeshiyada Kooxda Al-Shabaab.

Marka la eego magaalada Muqdisho ayaa hada muuqaal iyo Jawi ahaanba waxa ay ka duwan tahay sidii ay ahayd maalmo ka hor ayadoo inta badanna magaalada ay gacanta ku hayaan degmooyinkeeda Ciidamada Qalabka Sida ee Soomaaliya oo garab ka helaya kuwa Midowga Afrika ee Amisom.

Dowlada koofurta Suudaan ayaa sheegtay in ay diyaar u tahay in ay Soomaaliya ugu deeqdo ciidamo nabad ilaalineed oo ka qeyb noqda ciidamada midowga Afrika ee Amisom.

Dowladda koofurta Suudaan oo 9 kii bishii June xornimadeeda ka qaadatay Woqooyiga sudan, kaddib dagaal soconayay muddo 21 sano ah ayaa waxa ay muujisay sida ay u jeceshahay in ay ka qeyb qaadato ololaha Soomaaliya loogu raadinayo nabad iyo kala dambeyn.

Wasiirka arrimaha dibadda dowladda cusub Deng Alor Kuol ayaa idaacadda BBCda u sheegay in dowladiisu ay u diyaarsantahay in ay caalamka tusto sida ay daacad uga tahay gacan ka geysashada dib u soo celinta amniga iyo kala dambeynta qaaradda Afrika.

“waa qeyb ka mid ah mas’uuliyadeena in aan walaalaheena Soomaaliya ku caawino in ay xaqiijiyaan nabad waarta” ayuu yiri Mr. Deng Alor Kuol.

“anaga afrikaan ahaan waa in aan qafiifinaa dhibaatooyinkeena , inta aanan caawin weydiisanin reer galbeedka ama cid kale” ayuu raaciyay.

Dowaladda koofurta Suudaan oo  67 maalin oo kaliya jirta ayaa waxa ay dhibaatooyin ka heystaan sidii ay u ciidameyn lahayd 180,000 maleeshiyadii ururukii SPLA-da, balse waxaa laga yaabaa in ay midowga Afrika agab milatari iyo tababarro ka hesho hadii ay ciidamadeeda ka qeyb galaan howlaha nabad ilaalinta uu Midowgu ka fuliyo wadamda ay xasillooni darrada ka jirto ee qaaradda madoow.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Jabuuti ayaa soo gaaray magaalada Muqdisho iyadoo soo dhaweyntiisa uu ka qayb galay madaxweynaha Soomaaliya.

Garoonka diyaaradaha ee magaalada Muqdihso ayaa waxaa soo gaartay diyaarad siday madaxweynaha Jahuuriyadda aanu walaalaha nahay ee Jabuuti mudane Ismaaciil Cumar Geelle markii u ka soo dagay diyaaradda ayaa waxaa si ddiiran garoonka ug soo dhaweeyay madax uu hoggaaminayay madaxweyne Shiikh Shariif Shiikh Axmed.

Waxaana la filaayaa in ay soo gaaraan xarunta madaxtooyada Villa Soomaaliya iyadoo la filayo in imaatinka madaxweynaha Jabuuti waxa uu ku saabsan yahay ay si wada jir ah uga hadlaan labada madaxweyne.

Sidoo kale soo djaweynta madaxweynaha Jabuuti ayaa waxaa ka qayb qaadanaya dadweyne oo u fara badan oo buux dhaafiyay nawaaxiga garoonka diyaaradaha Muqdisho iyadoo ay kor u sidaan sawirrda mudane Ismaaciil Cumar Geelle.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Soomaaliya ayaa beeniyay hadal dhawaan ay shaacisay hay’adda Human rigths kaasi oo shegayay in dowladda ay dalka tacdiyado ka geesatay.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Soomaaliya mudane Shiikh Shariif Shikh Axmed ayaa ka hadlay hadalkii ay hay’adda Human rigths isagoo ku sugan caasimada dalka Burundi ee BujunBuuro waxa uuna ku tilmaamay in dowladda Soomaaliyeed in aysan dalka dhibaato ka geysan islamarkaana uu waxba kama jiraan yahay hadalkaasi, isagoo tilmaamay in hadlkaasi uu dhaaacayo sharfta dowladda.

Waxaa uu hoosta ka xariqay madaxweynaha in ay dowladda ku howlan tahay sidii dalka looga samata bixin lahaa dhiibaayada muddada dheer uu ku jiray islamarkaana ammaan iyo kala danbeyn loogu soo celin lahaa.

Dhimaca kale madaxweyne Shariif ayaa ka hadlay xaalada ammaan ee dalka waxa uuna sheegay in lagu talaabsaday hormar aad u ballaaran, isagoo farta ku fiiqay in la sii wadi doono hormarada laga gaarayo dhinaca amniga.

Madaxweynaha ayaa sheegay in dalka la keeni doono ciidamo hor leh oo ku soo biiraya kuwa Midoowga Afrika ee AMISON maadaama ay guullo biloowdeen, waxa uu intaa ku daray in dowladda Burundi ay ballan qaaday in ay Soomaaliya ku taageyreeso ciidamo badan.

Hadalka madaxweyanaha Soomaaliya ayaa imaanaya xilli dhawaan ay hay’adda Human rigth ay shaacisay hadal shegaya in dowladda Soomaaliya ay dalka tacdiyado ka geesatay, iyadoo dhinaca kale guddaha dalka ay ka socdaan howgallo xooggan oo inta badan dalka looga xureeyay kooxda Shabaab.

Ciidamada dowladd Soomaaliya ayaa saakay la wareegay xaafado hor leh oo ka tirsan degmada Yaaqshiid kaddib howlgal ay halkaasi ka bilaabeen.

Howgalka ciidamada dowladda iyo deegannnada ay la wareegeen waxaa goor dhow u xaqiijiyay taliyaha guutada labaad ee ilaalada madaxtooyada qaranka G/sare C/laahi Cali Caanood waxa uu sheegau im ciidamada dowladda ay saakay gaareyn deegaanno ay ka mid yihiin xaruntii talifeshinka qaranka, xaafado Juungal isgoyska Fagax, iyo meelo kale.

Taliyha ayaa tilmaamay in ciidamada dowladda aysan la kulmin wax iska cabin aad u xooggan ah balse maleeshiyaad haaridi ah ay xabado aan badneeyn soo tuur tuurayeen, isagoo intaa ku daray in ciidamada ay isku fisin doonaan dhammaan xaafadaha degmada yaaqshiid howgalkuna uu sii socon doono.

G/sare Caanood ayaa ar kale ugu baaqy maleeshiyaadka haraadiga ah in ay isa soo dhiibaan in aanan gacanta lagu soo dhigin, isagoo shacabka Soomaaliyeedna ka codsaday in aysan ku soo deg degin meellaha Shabaab laga xureeyay.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Soomaaliya mudane Shiikh Shariif Shiikh Axmed iyo wafdigiisa ayaa goor dhow dalka dib uugu soolaabtay.

Madaxweyne Shiikh Shariif sheikh Axmed ayaa dalka Burundi kulan kula soo qaatay dhiggiisa dalkaasi,  kaasi oo looga hadlayay arrimaha Soomaaliya iyo xiriirka laba dalka ka hor inta uusan dalka dib ugu soo laabanin.

Wafdiga madaxweynaha waxaa ka mid ahaa R/wasaare ku xiggeennada kala ah wasiirka Ganacsiga, wasiirka arrimaha dibadda iyo guddoomiyaha gobolka Banaadir.

Madaxweynaha Soomaaliya Shariif Sheekh Axmed ayaa ka hadlay xaalada ammaanka Muqdisho, isagoo sheegay in Dowladiisa ay si buuxda gacanta ugu heyso ammaanka magaalada, kadib ka bixitaankii Al-Shabaab.

Shir jaraa’id oo uu ku qabtay shalay gelinkii dambe Xarunta Madaxtooyada ayaa waxaa uu sheegay Madaxweynaha in dadka ay ka faa’ideystaan fursada soo martay iyo in miraha ka dhashay aan lagu dheelin.

Madaxweynaha ayaa ku baaqay in dadka Xaafad xaafad iyo degmo degmo isku abaabulaan, si nabada uga shaqeeyaan, isagoo sheegay in Dowladdana ay ka saacidi doonto.

“Waa in Ammaanka laga shaqeeyaa dadkuna isku abaabulaa Xaafad xaafad iyo degmo degmo, hadii aan taas la helin fowdo iyo ammaan xumo ayaa imaaneysa, waa in lagu cibro qaataa wixii 20-kii sano la soo maray”ayuu yiri Madaxweyne Shariif.

Madaxweynaha ayaa ka digay in la is hor-taago gar gaarka bani’aadanimada, isla markaana la dhibaateeyo dadka abaaraha ee barakacayaasha iyo kuwa gar gaarka wada.

“Waxaan ka digeynaa in la dhibaateeyo dadka abaaraha iyo kuwa u gar gaaraya, waxaa ogtihiin in go’aan ka soo baxeen, waxayna keeni kartaa dil”ayuu yiri Madaxweyne Shariif oo intaa ku daray in hadii Caalamka u soo gurmaday aan loo baahneyn in gar gaarka la dhaco ama la hor-joogsado.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale ugu baaqay dhalinyarada Al-Shabaab ee la marin habaabiyay inay iyagana ka faa’ideystaan fursada ay heystaan ee ah in Dowladda isku soo dhiibaan, si buu yiri waxbarasho iyo fursado kale u helaan, qorigana iska dhigaan.

Waxaa uu Madaxweynaha digniin u jeediyay inay dib isu soo abaabulaan Hogaamiye kooxeedyada, waxaana uu sheegay in Dowladda aanay u dulqaadan doonin in goobihii laga saaray Al-Shabaab ay Ciidamo beeleed ka howl galaan.

Hadalka Madaxweynaha ayaa ku soo beegmaya xilli Dowladda KMG ay la tacaaleyso sugida Ammaanka Muqdisho, iyadoo ay muuqdaan caqabado ku hor-gudban Dowladda dhexdeeda oo ah Ciidamada oo wali u abaabulan hab beeleed, kuwaasoo dhibaato ku haya gar gaarka sama falka ee la gaarsiinayo dadka barakacayaasha.

Madaxweynaha Soomaaliya mudane Sh Shariif Sh Axmed ayaa magaalada Bujambuura ee caasimadad dalka Burundi kula kulmay dhiggiisa dalka Burundi

Kulanka labada madaxweyne ayaa diiradda lagu saaray arrimo fara badan oo ku saabsan xaaladda dalka gaar ahaan dhinacyada siyaasadda , Ammaanka iyo gargaarka baniaadaninmada.

Madaxweynaha Soomaaliya mudane Sh Shariif ShAxmed ayaa sidoo kale kala hadlay Madaxweynaha burundi sidii loo adkeyn lahaa xiriirka iskaashi ee u dhexeeya labada dowladdood.

Waxa uuna safarka uu madaxweynuhu ku tagay dalka Burundi kusoo dhmaaday si guul ah.

R/wasaaraha Soomaaliya Dr. C/weli Maxamed Cali “Gaas” ayaa sheegay in Dowladdu xaqiijin doonto ammaanka dalka isla markaana ay furi doonnto suuqyada iyo waddooyinka ku xirmay dagaallada Muqdisho isagoo u digay shaqsiyaadka carqaladeynaya mucaawinada gargaarka ah.

Dr/ C/weli R/wasaaraha Soomaaliya oo wareeysi qaas ah xafiiskiisa ku siiyay Telefeshilinka iyo Idaacada Radio Muqdisho ayaa sheegay in Dowladdu ay ahmiyadda koowaad siineeyso sugidda amaanka dalka gaar ahaan meelaha dhawaan laga saaray Shabaab, sidaasi darteedna ayuu yiri meelaha ay ciidamadu ka saareen shabaab aysan habdooneyn in shacabku ku degdegaan tan iyo inta laga sugayo amaanka goobahaasi.

R/wasaaraha ayaa intaa ku daray in dowladda ay u qorsheeysan tahay dib u furida suuqyada iyo waddooyinka ku xirmay dagaallada ka soconaya Muqdisho ayna shacabka u fasaxi doonaan kadib marka la xaqiijiyo amaanka suuqyada, xaafadaha iyo waddooyinka.

Sidoo kale R/wasaare C/weli waxa uu digniin culus u jeediyay shaqsiyaadka carqaladeynaya gargaarka loogu talagalay dadka tabaableysan, wuxuuna hoosta ka xariiqay in dowladdu aysan u dulqaadan doonin arintaasi.

Hadalka R/wasaaraha ayaa imaanaya xilli ciidamada Dowladdu ay shabaab ka saareen inta badan magaalada Muqdisho iyagoo hataanna ku howlan sugidda amniga xaafadahaasi.

Madaxweynaha Soomaaliya mudane Shriif Sh.Axmed iyo wafdi uu hoggaaminayo oo ka ambabaxay Muqdisho ayaa duhurnimadii maanta gaaray magaalada Bujunbuura ee dalka Burundi.

Madaxweynaha oo ay socdaalkiisa ku wehliyaan R/wasaare ku xugeen ahna Wasiirka arimaha dibadda iyo guddoomiyaha gobolka Banaadir ahna Duwa Magaalada Muqdishi ayaa la filayaa in muddada ay joogaan halkaasi ay kulamo la qaataan madaxda ugu sarreeysa dalkaasi oo ay kala hadli doonaan arimo ku saabsan amaanka dalkeenna Soomaaliya iyo guulaha ay ciidamadu ka gaareen howlgalka Muqdisho.

Dowladda Burundi ayaa ciidamadeedu qeyb ka yihiin ciidamada nabad ilaalinta Amisom ee taageeraya ciidamada qalabka sida ee dalkeenna Soomaaliya.

Xasan Dahir Aweys oo ka mid ahaan jiray kooxdii bur burtay Shabaab ayaa markii u horeysay ka dhawaajiyay inuu jiro khilaaf xoogan oo ka dhex taagan kooxda Shabaab, kaasoo uu ku tilmaamay in dhowr arrimood markii hore la isku qabtay.

Hadal uu siiyay Warbaahinta oo u muuqatay in Xasan Dahir ku muujinayo khilaafka taagnaa ayaa marka hore soo qaatay in la isku qabtay in maleshiyaadka Shabaab laga saaro aagaga oo aanay difaac gelin, bedelka arrintaas loo bedelo sida dagaalada ku dhufo oo ka dhaqaaq ah oo la mid ah sida kuwa Afganistan.

“Asalka dagaalka waa Guirela nuuca ku dhufo oo ka dhaqaaq ahaa oo la mid ah sida Afganistan, ma ahan inaan difaac galno, waayo ma heysano Taangiyeyaal, sidoo kale qorshaha naga waa inaan cadawgaas naafeyno”ayuu yiri Xasan Dahir Aweys oo tibaaxay in horay isaga u soo jeediyay dalabkaas.

Xasan Dahir ayaa sidoo kale sheegay in maadaama aysan laheyn iyaga Taangiyo aanay munaasab aheyn inay is-hortaagaan, waxaana uu sheegay in nuuca haatan ay dajiyeen tahay mid lagu xanuujinayo sida uu hadalka u dhigay.

Sidoo kale waxaa uu sheegay in arrinta kale ee khilaafka uu ahaa xuskii degmada Afgooye loogu sameeyay bishii May geeridii Hogaamiyihii Al-Qaacida Usama Bin Laden, taasoo buu xusay in ragg ka tirsan Shabaab ay diidanaayeen.

Xasan Dahir ayaa waxaa uu qiray in aanay Warbaahinta isku Riddi doonin ama isku weydaarsan doonin hadalo iska soo horjeeda, waxaa uu tibaaxay inay hadafkooda yahay inay wax ku saxaan sida uu hadalka u dhigay.

Waxaa uu kaloo sheegay in Muqdisho aanay ka wada bixin, oo qorshaha yahay in lagu sugnaado si loo wajaho Cadawga, dagaalana lagu qaado waqti kasta, waxaana uu sheegay in sababaha ay u doorteen dagaalka ku dhufo oo ka dhaqaaq ah aanay ujeedka aheyn Ciidan yari soo wajahday.

Hadalkiisa ayaa ku soo beegmaya xilli Shabaab khilaaf xoogan oo wajiyo badnaa uu ragaadinayay mudooyinkii u dambeeyay, iyo in aysan xilligan si toos ah ugu babac dhigi karin Ciidamada AMISOM iyo kuwa Dowladda, kadib markii goobo hor leh laga bixiyay, waxaa kaloo dib u dhaca Shabaab lagu tilmaamay mid qeyb ka ah dhaqaalo yari.

Olole nadaafadeed oo aad u ballaaran ayaa maanta ka billaawday degmada Yaaqshiid ee G/Banaadir.

Iyadoo inta badan  xaafadaha  dagmooyinkii  laga saaray Malleeshiyaadka nabad diidka ah ee shabaab ay ka bexeen dhirta loo yaqaanna geed Yuhuudka  ayaa dadkii daganaa dagmooyinkaasi ay guryahoodii dib ugu laabteen kadib markii ay  xureeyeen ciidamada XSD,  ayaa dadku waxa ay billaabeen in si iskaa wax u qabso ah u nadiifiyaan xaafadaha dagmooyinkaasi  si ay u soo celiyaan bilicda degmooyinka ay ku nool yihiin.

Degmada Yaaqshiid oo ka mid ah dagmooyinka  ugu ballaaran  gabolka Bannaadir ayaa maanta waxaa ka bilaabmay howlgal lagu  nadiifinayo xarunta dagmadaasi kaasi oo ay ka qeyb qaadanayeen xoogag ka kala socoda qeybaha kala duwan ee bulshada dagmadaasi iyo ciidamada qalabka sida waxaana  halkaasi Radiyaha iyo Telefishinka qaranka kula hadlay guddoomiyaha degmadaasi Muxudiin Saabeey  ayaa sheegay in howlaha nadaafadda  maanta laga bilaabay xarunta dagmada Yaaqshiid  ayna gaaridoonaan dhamaan xaafadaha  kala duwan ee dagmadaasi,  wuxuuna intaasi ku daray  in ololahani ay si iskaa wax u qabso ah  uga qeyb qaadanayaan dad weynaha ku nool dagmadaasi .

Sidoo kale waxaa halkaasi ka hadlay Taliyaha Salshigga booliiska ee degmagaasi Gaashaanle Maxamed Maxamuud Yalaxow oo sheegay in amaanka dagmadaasi uu yahay mid aad u wanaagsan  isagoo shacabka dagmadaasi ku amaanay in ay si wanaagsan ciidamada ugala shaqeeyaan dhanka amaanka, Nabadoon Garaad Xuseen Cageey oo hlkaasi ka hadlay ayaa shacabka degmadaasi ugu baaqay in ay si wanaagsan ula shaqeeyaan maamulka degmadda oo uu ku tilmaamay in uu yahay mid leh awood wax qabad.

Ololahan nadaafadeed ee maanta ka billowday degmada Yaaqshiid ayaa qeyb ka ah dadaalka uu maamulka degmadaasi ugu jiro dib u soo celinta nadaafadda iyo bilicdii degmadaasi, oo ka mid ah degmooyinka ugu ballaaran G/banaadir.

Kulankan ay isugu  yimaadeen culumaa’udiinka  Ahlusuanh ee Nairobi ayaa waxaa ka qeybgalay in ka badan 180 culumaa’udiin iyo dhalinyaro  kuwaas oo soo dhaweeyey ka bixitaanka maleeshiyaadka Shabab ee magaalada Muqdisho iyo in la taagero  dadka tabaaleysan ee jooga Soomaaliya.

Shiikh Mustaf Gaarane oo ah imaanka masjidka Al-Xaq Blaza ahna gudoomiyaha Ahlusunah ee Kenya  oo muxaadarada jeedinayey  aya si qiiro leh uga hadlay in Ahlusunah ahaan ay diyaar u yihiin in ay taageeraan dadka tabaaleysan ee ay abaruhu halakeeyeen ee dalka Soomaaliya .

Shiikh Mustaf ayaa sidoo kale beesha caalamka ugu baaqay in la kordhiyo gargaarka dalka gaaraya loona dhiibo gacma aamin ah si dadka tabaaleysan si cadaalad ah ugu helaan kaalmada loo diro.

Mar uu ka hadlayey Ahlusunah iyo doorkooda hadii Shabaab faarujiyeen caasimada ayuu sheegay in ay sii wadayaan wacyigalinta bulshada gaar ahaan dhalinyarada ee fikradaha guracan ee kooxda Shabab kaga tageen Muqdisho .

Shiikh Axmed Baraale oo ka mid ah culumaa’udiinka Ahlusunah ayaa dhinaciisa ugu mahad celiyey SYAO doorka ay laheyd qabsoomida munaasabadaas , waxana sidoo kale bulshada ugu baaqay iney naabd ku qaataan bisha barakeysan ee Ramadaan oo ah buu yiri bishii nanaba.

Waxaa uu sheegay in ilaahey ay u mahdinayaan ka saaray bishaan cibaadada muqdisho kooxda Shaba b oo uu sheegay iney aheyd koox dhibaato dalka ka waday  gaar ahaan ilaahey umada dhibkeeda ugu yasiray bishan Ramadaan oo ay damacsanaayeen iney duqmo iyo qaraxyo fuliyaan balse ciidamada xooga ay saareen.

Shirkaan ama kulankaan ay soo qabanqaabisay SYAO ayaa ahaa mid intii uu socday ay culimada jediyeen muxaadarooyin fara badan  oo dhamaantood  taabanayey faa’idada Ramadaanka , ka  bixitaanka Shabab iyo wacyigalin laga sameeyo meelihi shabab ka baxeen.

Waxaa la arkayaa maleeshiyada kooxda jabtay ee Shabaab uu buuxinaya goobaha lagu xiirto timaha , waxaana ay xiiranayan garki kadib markii ay gabi ahaanba jabeen .

Xarumaha gar xiirka ee sida weyn saxmad looga dareemayo waxaa ka mid ah Jowhar , Baladweyn , Baydhaba iyo Kismaayo.

Ganacsatada Baalbayeeriyaasha ayaa lacago ka sameynaya ololahan cusub ee ay kooxdan baxsaneysa garka ku xiiranayaan.

Garka qofki xiira horey waa ay u ciqaabi jireen laakin hada waxaa muuqata in waqtigoodi ay joogto oo ay u kaltamayaan iney xiriirtaan.

Wararka ka imaanaya magaalooyinka Baydhaba iyo Kismaayo ayaa sheegaya in kooxda Shabaab ay iibsanayaan qoryihi ay wateen kadib ka bixitaankoodi magaalada Muqdisho.

Qoryahan ayeey ku iibinayaan lacago jaban maleeshiyaadka , waxaana u badan qoryaha ay gadanayaan kuwa fudud iyo kuwo calculus ee boobayaasha.

Maleeshiyaadka ayeey wararku sheegayaan iney u soo kala firxanayaan gobolada ay u kal dhasheen halka qaarkod ay soo galayaan dalka Kenya dhinaca xadka.

Jabka shabab waxaa ay u muuqataa mid ay ku baa’baeen haykal ahaan .

Horjoogayaasha Shabaab ayaa ganacsatada deegaannada loo barakacay ee duleedka Muqdisho ku amray in ay bixiyaan lacago baad ah haddii kale lala wareegi doonto hantidooda.

Ganacsatada Ceelasha biyaha ayaa waxaa xilligan soo wajahay welwel iyo cabsi ay ka qabaan in Shabaabku ay la wareeegaan hantidooda kadib markii horjoogayaasha Shabaab ay u qeybiyeen qoraallo ganacsatada deegaanka Ceelasha biyaha, kaas oo lagu amrayo in ay bixiyaan lacago ay ugu magacdareen Seko ugu danbeyn 19 ka bishan haddii kale hantidooda lala wareegi doono kala bar.

Ganacsatada ayaa arintani ku tlmaamtay waddo cusub oo ay dhaqaalo sagootin ah ku urursanayaan horjoogayaasha Shabaab, kadib markii lagaga itaal roonaaday dagaalladii ay ka wadeen Muqdisho, isla markaana ay ciidamada Dowladdu la wareegeen guud ahaan magaallada Muqdisho.

Amarkan lacagta baadda ah looga qaadanayo ganacsatada deegaannadaasi ayaa imaanaya xilli Shabaabku ay soo wajahday guul daro iyo dhaqaalo la’aan waxeyna haatan u muuqda kuwo u diyaarsan in ay cararaan marka ay soo gaaraan ciidamada XDS.

Madaxweynaha Soomaaliya Shariif Sheekh Axmed ayaa maanta gaaray Magaalada Kampala ee dalka Uganda, iyadoo socdaalkiisa ahaa mid lama filaan ah oo aan horay loo sii shaacin.

Wafdiga Madaxweynaha ayaa lagu soo dhoweeyay magaalada Kampala, iyadoo saaka diyaarad gaar ah ay ka qaaday Garoonka Diyaaradaha Muqdisho.

Socdaalkiisa ayaa waxaa ku wehliya Ra’iisul Wasaare kuxigeenka ahna Wasiirka Arrimaha Dibada Maxamed Maxamuud Xaaji Ibraahim, Wasiirada Haweenka iyo Horumarinta Qoyska Marwo Maryan Aweys, Agaasimaha Hey’adda Nabadsugida Axmed Macalin Fiqi iyo xubno kale.

Wararka ayaa sheegaya in Madaxweynaha uu goor dhow la kulmi doono Madaxweynaha Uganda Yuweri Museveni, iyagoo ka wada hadli doona xaaladihii u dambeeyay ee Soomaaliya, gaar ahaan ammaanka, siyaasada iyo arrimaha bani’aadanimada.

Booqashada Madaxweynaha ayaa ku soo aaday xilli xasaasi ah oo Xarakada Al-Shabaab ay faarujiyeen Magaalada Muqdisho, waxaana Ciidamada AMISOM iyo kuwa Dowladda ay isku sii fidinayaan goobihii ay ka baxeen.

Dowladda Uganda ayaa waxaa ka jooga Soomaaliya ilaa 7-kun Askari waa dalka ugu badan ee Ciidamada faraha badan ka joogaan Magaalada Muqdisho, isla markaana hogaaminaya Howl galka Midowga Afrika ee loogu yeero AMISOM.

Ra’isul Wasaaraha Xukuumada Soomaaliya Mudane Dr C/Wili Maxamed Cali ayaa si qoto dheer waxa uu uga hadlay Isbadaladi kadhacay magaalada Muqdisho iyo sida xukuumadiisa uga baaran degtay ineysan fashilin guusha usoo hoyatay Shacabka iyo dowlada.

Ra’isul Wasaaraha ayaa si diiran usoo dhaweeyay kabixidi Shabaab ee Magaalada Muqdisho taasi oo kutilmaamay iney dhalisay mirihi laga dhaxlay Dagaalada ciidamada Dowlada iyo Kuwa Midowga Afrika lagaleen Kooxdaasi.

Dr Cabdi Weliayaa dhanka kale tilmaamay in xukuumadiisa ay diyaarisay in dhamaan Magaalada muqdisho ay kahowlgalaan ciidamo udiyaarsan sugida amniga isla markaana arintaas kala shaqeyn doonaan gudoomiyayaasha iyo waaxadaha xaafadaha Muqdisho.

Ra’isul wasaaraha ayaa su’aal la xiriirtay sida ay xukuumadiisa ugu diyaar garowday ciidamada tirade badan ee gacan saarka laleh dowladiisa kana amar qaata ama dusha ka eeganayaan Hogaamiye Kooxeedyadi bur buray iyo Qaba’ilada ?

“Majiri doonto Ciidan aan dowlada ka amar qaadan waana tan aan shirki jara’id shalay uga hadalnay in dalka uu leeyahay laba cadaw mid waa shabaab midna wa kan diidan Nidaamka dowlinimo si isku mid ah ayaana ula dagaalameenaa” ayuu yiri Ra’isul wasaaraha.

Dr Cabdi Weli ayaa dhanka kale tilmaamay in gudi ay usaareen falki naxariisdarada ahaa ee lagu waxyeeleeyay dadki ksugnaa kaamka bad baado ayna sharciga horkeeni doonaan sida ugu dhaqsiyaha badan.

Gudoomiyaha Gobolka Banaadir Ahna Duqa Magaalada Muqdisho Mudane Maxamud Axmed Nuur  “Tarsan” ayaa waxa uu daboolka ka qaaday sida maamulkiisa udoonayo in loo bad baadiyo hantida shacabka ee taalo gudaha Magaalada Muqdisho oo xiligaani ay ka socdaan isbadalo waa weyn oo dhanka maamulka ah.

Gudoomiye Tarsan ayaa ugu horeynw axa uu ka hadlay hantida taalo suuqa bakaaraha oo ah suuqa ugu weyn ee Soomaaliya isla markaana ee taalo Hanitada ugu badan ee shacabka Soomaaliyeed iyadoo wal wal xoogani kajiran mustaqbalka suuqa iyo hantida taalo.

Duqa Muqdisho waxa uu daboolka ka qaaday in gudi iyo ciidan gaar ah ay usaareen hanaanka maamulka Suuqa bakaaro isla markaana ay go’aan ku gaareen in suuqa mudo sadex maalin aan lagali Karin waxna lagala bixi Karin.

“Mudo Sadex Maalin waxa go’aaminay inaan gudaha suuqa lagalin waxna lagala bixin”, “Ilaa inta laga kala saarayo dadka hantida leh iyo kuwa kudhax Milan” ayuu yiri Gudoomiye Tarsan oo dhanka kalena niyad wanaag ka muujiyay sida maamulkiisa ugu guuleesan karaan dib usoo celinta Nabad iyo kala dambeen kadhalata magaalada xudunta u ah Fowada Soomaaiya ee Muqdisho.

Suuqa bakaaraha oo in mudo ahaa mid kamid ah saldhigyada kooxda shabaab ay weerarada militari kaga qaadi jireen Madaxtooyada Soomaaliya  isla markaana mar walba dhibaato xoogani kasoo gaari jirtay shacabka soomaaliyeed ayaa xiligaani waxa uu gacan kuheyntiisa si buuxda ula wareegtay Dowlada Soomaaliya waxana looga fadhiyay madax iyo ciidanba iney bad baadiyaan Hanitda shacabka ay mas’uulka uyihiin.

Dhanka kale Gudoomiye Tarsan waxa uu ka hadlay xaaladihi ugu dambeeyay ee barakacayaasha dib uga baxay kaamki Bad-baado kadib marki rabshado dad kudhinteen ee halkaasi ka dhaceen.

Mudane Tarsan ayaa shaaca ka qaaday iney jiraan horjoogayaal katirsan kuwa maamula kaamamka muqdisho oo doonayay iney dadka geeyaan kaamam si sharci daro ah ay ku maamulaan iyagoo xataa lacag kubixiyay si ay dadka uga barakiciyaan kaamka bad baado.

“Dhacdadi ka dhacday kaamka bad baado waxa xusid mudan in dadki kudhintay ay ahaayeen kuwi boobka waday oo haba yaraatee eesan kujirin dadki masaakiinta ahaa” waxana tilmaami karaa in dhacdadaas ay ka dambeeyeen kooxo abaabulan oo kayimid kaamamka kale ee magaalada kuwaasi oo doonayay in dadka laga barakiciyo halkaas si ay ugeeyaan kaamamka ay sida sharci darada ku maaamulaan mana laga aqbali doono”.

“Waxa Dib ugu soo celinay kaamki bad baado dad lageeyay Agagaarka Sayidka iyo Xamarweyne kuwaasi oo inoo sheegay in lacago lagu siiyay si looga barakiciyo Kaamka bad baado “ ayuu yiri Mudane Tarsan.

Deegano dhowr ah ayaan idiin soo gudbin doonaa sawiradooda.

Ciidamada Dowladda KMG iyo kuwa AMISOM oo is kaashanaya ayaa si buuxda ula wareegay qeybo badan aagagii Shabaabka la wareegeen, inkastoo aanay wali gaarin deegaanada qaar ee Shabaabka dadka deegaanka la degenaa sida Suuqa Xoolaha iyo qeybo ka mid ah degmada Dayniile.

Wasiirka Gaashaandhiga ahna Ra’iisul wasaare Kuxigeenka Xuseen Carab Ciise iyo Wasiirka Arrimaha Gudaha Amniga Qaranka oo maanta soo gaaray Magaalada Muqdisho ayaa booqday Garoonka Ciyaaraha Muqdisho, iyaga iyo Saraakiil ka tirsan AMISOM.

Taliyaha Ciidamada Lugta ee Uganda Col. Paul Lokech ayaa saxaafada kula hadlay Garoonka Ciyaaraha Stadium Muqdisho, isagoo sheegay in Shabaab ay kala wareegeen fariisimo istiraatiiji ahaa, waxaa uu sheegay in dagaaladii xalay ay qasaare ku gaarsiiyeen, maalmahana ay sii daciifayeen, kadib markii dhul baaxad leh ka qabsadeen.

Ciidamada AMISOM ayaa isku fidiyay Garoonka Ciyaaraha Muqdisho, sida qeybaha sare kuraastii la fariisanayay, iyo qeybtii dabaasha ee uu lahaa, sidoo kale Ciidamada ayaa dhanka Isgoyska Ifka Xalane ilaa Wasaaradii gaashaandhiga is heysta.

Dhinaca kale Suuqa Bakaaraha ayay gudaha ugu jiraan Ciidamada Dowladda iyo kuwa AMISOM, halkaasoo maanta Gudi gaar ah loo saaray howlaha sugida Ammaanka Suuqa Bakaaraha, kaasoo si KMG ahaan loogu magacaabay Jen. Yuusuf Indha Cadde.

Gudiga Amniga qaranka oo shir aan caadi aheyn ku yeeshay maanta Magaalada Muqdisho ayaa laga soo saaray go’aamo la xiriiray qorshaha nabadgelyada iyo xasilinta Muqdisho, iyadoo la sameeyay labo Ciidan oo nabadgelyada guud iyo tan goobaha Shabaabka ka baxeen suga.

Ciidamada Dowladda KMG iyo kuwa AMISOM ayaa ku wada hoyanaya aagaga ay qabsadeen, waxaana meelaha ay ku sugan yihiin ka mid ah agagaarka Saldhiga Yaaqshiid, Suuq Bacaad, Hotelkii Towfiiq, Isgoyska Cali Kamiin, Xaruntii Xisbiga, dhinaca Sanca iyo Garoonka Ciyaaradaha Muqdisho, waxayna meelaha qaar yihiin kuwo si saf ballaaran ay ugu dhirirsan yihiin.

Xaalada Magaalada Muqdisho ayaa degan iyadoo boqolala ruux ay ku sii qul qulayaan xaafadaha ay faarujiyeen Shabaab xalay habeen barkii si ay u soo eegaan guryahooda, inkastoo barqadii Iska hor imaad Ciidamada Dowladda iyo Kooxo ka tirsanaa Shabaab uu ku dhex maray Isgoyska Sanca

Magaalada Muqdisho ayaa hadal heynta ugu ballaaran ay tahay ka bixitaanka Shabaab dhulkii baaxada lahaa ee ay kaga sugnaayeen Magaalada, iyadoo dadka ay wali raxan raxan u socdaan, kuwaasoo u lugeynaya deegaanada ay ka baxeen Shabaab.

Raadiyaasha Muqdisho ayaa si aad ah u tabinaya is bedelada ka dhacay Caasimada Muqdisho, iyadoo Wariyeyaal gaaray goobaha ay faarujiyeen Shabaab ay ku soo arkeen bur bur lixaad leh oo ku yimid goobihii la deganaa, dhir badan ay dhex ceegaagtay xaafada.

Iska hor imaadka ka dhacay Isgoyska Sanca ayaa la sheegay inuu si lama filaan ku yimid, kadib markii Ciidamada Dowladda oo isku dayayay inay gaaraan goobihii Shabaabka baneeyeen ay dhexda uga soo baxeen Ragg Hubeysan, waxaana ku dhintay hal askari.

Sidoo kale meelaha Shabaabka ka baxeen ayaa wali aysan wada gaarin Ciidamada Dowladda, hase ahaate waxay Ciidamada si kaamil ah u joogaan Suuqa Bakaaraha, halkaas oo Ciidamo gaar ah oo uu hogaaminayo Jen. Yuusuf Indhacade si KMG ah loogu dhiibay ammaanka.

Ciidamada Dowladda ayaa gaaray degmooyinka Shibis, Kaaraan, Saldhiga degmada Kaaraan, Xaafada Suuq Bacaad, xarunta degmada Yaaqshiid qeybo ka mid ah Jidka Warshadaha iyo Sodonka oo Ciidamada Dowladda iyo kuwa AMISOM ku sugnaayeen.

Waxay Ciidamada si rasmi u galeen Garoonka Ciyaaraha Muqdisho oo tdoobaadkii hore ay dagaal ba’an u galeen sidii ay ula wareegi lahaayeen.

Shabaab ayaa deegaanada ay si buuxda uga baxeen ka mid ah Huriwaa, Kaaraan, Yaaqshiid, Shibis, C/casiis, Howlwadaag iyo Dayniile

Xaalada oo wali ah mid dadka ay il gaar ah ku eegayaan ayaa hadana waxaa dadka wajiyadooda ka muuqda farxad, maadaama guryahooda oo ay ka maqnaayeen muddo labo sano ay soo arkeen, waxaana xaalada maanta Muqdisho ka jirta la mid tahay sidii markii Ciidamadii Itoobiyaanka ay baneeyeen Muqdisho 13-kii Janaayo 2009-kii .

Saldhiga Degmada Kaaraan ayaa waxaa laga sii daayay ilaa toban ruux oo uu ku jiray wiil dhalinyaro Al-Shabaab ku eedeeyeen inuu geystay falal xatooyo ah, isla markaana uu ku xukunaa gacan iyo lug is-dhaaf in laga gooyo, wiilkaas dhalinyarada oo Warbaahinta la hadlay ayaa sheegay inuu maalinta berri laga goyn lahaa, hase ahaatee uu Alle ka badbaadiyay.

Ciidamada Dowladda ayaa ah kuwo si tartiib tartiib meelaha Shabaabka ay ka baxeen u gaaraya, hase ahaatee shacabka ayaa ah kuwo laba laab haatan ka badan Ciidamada oo xaafadahooda soo eegaya, iyadoo dadka ay ku sheegayaan inay ku faraxsan yihiin inay soo booqdaan gurigooda.

Inkastoo Al-Shabaab ay sheegeen in xeelad dagaal uga baxeen Muqdisho, hadana dadka waxay wali maanka ku hayaan Ciidamadii faraha badnaa ee Shabaab oo wali sidooda ah, isla markaana aan wax dagaal ah looga adkaan, waxaana ay tilmaameen in xaalada aanay aheyn mid lagu deg degi karo.

Si kastaba ha ahaatee Saraakiisha Ciidamada Dowladda ayaa shacabka ugu baaqaya in aysan u deg degin goobaha Shabaabka laga saaray, balse dadka dheg jalaq uma siinayaan hadaladaas, waxay iyadoo marxabeysan oo aad u qiireysan ay ku qul qulayaan goobaha ay faarujiyeen Shabaab.

War goor dhow na soo gaaray ayaa sheegaya in Ciidamada Al-Shabaab ay isaga baxeen degmada Ceelbuur ee Gobolka Galgaduud, iyadoo warar kala duwan ay ka soo baxayaan qaabka Ciidamadaas u faarujiyaan halkaas, xilli xalay guud ahaan ay baneeyeen Magaalada Muqdisho ee Caasimada Soomaaliya.

Sida ay sheegayaan wararka Ciidamo iyo gaadiid fara badan oo kuwa dagaalka ayaa barqanimadii maanta ka huleelay degmada Ceelbuur, waxaana dadka deegaanka ay sheegeen in Ciidamadaas ay magaalada dhanka Koofur kaga baxeen.

Wararka qaar ayaa sheegaya in Ciidamada ka baxay halkaas ay ka soo jeedaan Gobolada Bay iyo Bakool, isla markaana sababaha uga baxeen ay tahay qaab deegaan ahaan, maadaama deegaanka ka soo jeedin.

Ciidamada ayaa Gawaari tiil Saldhiga degmada Ceelbuur horay u sii qaatay, inkastoo dadka deegaanka ay sheegayan in wali Ciidamo aan badneyn ku sugan yihiin degmada.

Afhayeenka Al-Shabaab Cali Dheere ayaa sheegay in is bedelka Muqdisho ku yimid aanu saameyn doonin Gobolada dalka ee ay ka taliyaan, isagoo ugu baaqay Maamulada deegaanada inay howlahooda sii wataan.

Kulan Hogaanka Al-Shabaab maalmihii la soo dhaafay ku dhex marayay degmada Balcad ayaa laga soo saaray qodobo muhiim ah, kaas oo xataa kala aragti duwanaan uu ka dhashay, inkastoo markii dambe isku raaceen in ay ka baxaan Magaalada Muqdisho, deegaanada Gobolada dalkana sidooda ugu sii wadaan maamulka.

Dadka odorasa siyaasada ayaa sheegaya in Al-Shabaab qorsheyneyso inay dib u soo celiso hababkii lagu yaqiinay ee xilligii Itoobiyaanka ay joogeen ee dilalka qorsheysan loo geysanayay saraakiisha, qaraxyada Miino iyo bambaanooyinka lala eegto xarumaha iyo saldhigyada.

Xarakada Al-Shabaab ayaa habeenimo ka guureeyay Magaalada Muqdisho ee Caasimada Soomaaliya, iyadoo hal askari oo Shabaab ah aanu xilligan ku sugneyn Magaalada, sida ay xaqiijinayaan ilo wareedyo lagu kalsoonaan karo.

Sida ay Shabakada ku heshay xooraansi ay sameysay ayaa sheegaya in xalay abaarihii 2:30 ay ka baxeen Shabaab dhamaan deegaanadii iyo aagagii ay difaaca kaga jireen, waxaana ilaa iyo hada jirin war rasmi ah oo ku aadan sababaha ay uga baxeen.

Warka ku saabsan ka bixitaanka Shabaab ee magaalada Muqdisho ayaa soo xoogeystay markii la gaaray salaadii subaxa, kadib markii dadka ay taleefano isugu sheegeen in Shabaab ka baxeen deegaanadii ay ku sugnaayeen.

Qaar ka mid ah dadkii degenaa deegaanada Shabaabka ku sugnaayeen, sida Suuqa Xoolaha iyo Dayniile ayaa inoo xaqiijiyay in saldhigyadii Shabaab ay joogeen ay gebi ahaanba yihiin faaruq.

Mid ka mid ah dadka deegaanka oo ku sugan Suuqa Xoolaha ayaa u sheegay  in xalay saqdii dhexe ay maqlayeen gawaari guuxeysa oo raxan raxan ugu baxeysa dhinaca wadada aada Balcad.

Sidoo kale dad degan Saldhiga Booliska Dayniile agagaarkiisa ayaa sheegay in Ciidamadii Shabaab ee ku sugnaa saldhiga ay isaga baxeen, isla markaan wixii alaab ah ay kaga rarteen baabuur, ayna u baxeen dhanka wadada aada Ceelasha iyo Afgooye.

Warar xaga sirdoonka ayaa sheegaya in Dowladda KMG iyo AMISOM qorsheynayeen in 72-ka saac ee soo socda dagaalo saf ballaaran ku qaadaan goobaha Al-Shabaab ay kaga soo uruureen Magaalada Muqdisho.

Goobaha Shabaabka faarujiyeen ee deegaanada waqooyiga iyo deegaanada kale ayaan wali Ciidamada Dowladda KMG ah aysan wali gaarin, hase ahaatee arrinta lama filaanka ayaa ah mid shakiyo kala duwan gelineysa Ciidamada, maadaama goobahaas dhufeysyo ballaaran uga qodan yihiin Al-Shabaab.

Lama oga sababaha dhabta ah ay uga baxeen, hase ahaatee ka bixitaankooda ayaa ku soo aaday saacado yar kadib markii weeraro qorsheysan ay xalay dhowr jiho kaga qaadeen aagaga Ciidamada Dowladda ku sugnaayeen, inkastoo weerarkaas ahaa mid ku dhufo oo ka dhaqaaq ahaa oo aag kasta ku ekeeyeen.

Ilaa iyo hada ma jirto war si rasmi ah uga soo baxay Dowladda KMG oo ku aadan ka bixitaanka Shabaab ee Muqdisho, waxaase aad hadal heynto tahay in dadka wali ay Taleefanada isugu sheegayeen xaaladaha soo kordhay, walina Idaacaduhu aanay soo gelin warkooda, si ay xogaha uga helaan.

La soco wixii ku soo kordha daqiiqad kasta.

Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Dr. C/wali Maxamed Cali (Gaas) ayaa maanta si lama filaan ah booqasho ugu tagay Xerada barakacayaasha Badbaado ee duleedka degmada Dharkeenley, saacado yar kadib markii Ciidamada Dowladda KMG ay dhibaato ka geysteen xeradaas.

Ra’iisul Wasaaraha oo ay wehliyeen Xubno ka tirsan Xukuumadiisa sida Wasiirka Gaashaandhiga ahna Ra’iisul Wasaare Kuxigeenka Xuseen Carab Ciise, Gudoomiyaha Gobolka Banaadir Tarsan, Taliyeyaasha Ciidamada Booliska iyo Milateriga.

Isagoo Wariyeyaasha kula hadlay halkaas ayaa waxaa uu sheegay inuu aad uga xun yahay wixii maanta ka dhacay Xerada, kadib kolkii Ciidamo ka tirsan Dowladda ay boobeen raashin gar gaar, isla markaana ay dad ku laayeen.

“Waxaan aad ugu faraxsanahay inaan soo booqdo Xerada Badbaado oo Dowladda ay aas aastay, shaqo fiican ay ka qabatay, muddo ay maamulkeeda soo waday, waxaan kaloo aad uga xumahay dhacdadii halkan ka dhacday, raashin loogu tala galay dadka masaakiinta in la boobo”ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Dr. C/wali Gaas.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa sheegay in raashinkaas intiisa badan gacanta Dowladda lagu soo celiyay, isagoo xusay in aanay u adkeysan doonin, isla markaana aqbali doonin in la boobo ama la dhaco raashin dad masaakiin ah ay leeyihiin.

Dr. C/wali Gaas ayaa sheegay in la tashi ay sameeyeen kadib ay Gudi gaar ah u saareen dhacdadii maanta ka dhacday Xerada Badbaado, isagoo sheegay in cidii ku cadaata dambiga la marsiin doono ciqaab.

“La tashi badan baann sameynay, Gudi ayaa loo saaray, gudigaas oo daba geli doona wixii halkan ka dhacay cidii ku cadaata dambiga waxaan u cadeyneynaa inaan ciqaabta ugu adag ka qaadi doono, waajibaadkeeda la marsiin doono”ayuu si kulul u yiri Ra’iisul Wasaaraha.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa faray Gudigan uu u saaray in sida ugu dhaqsiyaha badan ku soo baaraan wixii ka dhacay, isla markaana warbixin ay ka siiyaan, si lagu dhaqaaqo in Maxkamad lagu soo saaro kuwii ka dambeeyay falkaas.

“Waxaan go’aan ku gaarnay in dib u habeyn lagu sameeyo Maamulka iyo Amniga si deg dega h, laga bilaabo caawa iyadoo saacad iyo daqiiqad midna aan la sugeyn, in Amniga la adkeeyo, Ciidamo iyo Gudi ayaana ka howl galaya”ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Dr. C/wali.

Saaka barqadii ayay aheyd markii Ciidamo ka tirsan Dowladda KMG ay dhac u geysteen Raashin dad gar gaar ah oo Xerada Badbaado la geeyay, iyagoo rasaas huwiyay dadkii ku soo xoomay ee barakacayaasha, kuwaasoo diidanaa in la boobo raashinka loo soo waday.

Qasaaraha ka dhashay dhacdadaas ayaa isa soo taraya, warar gelinka hore soo baxayay ayaa sheegaya in ilaa lix ruux ay ku dhinteen, halka warar kalena gelinkii dambe ay sheegayeen in dhimashadu ay gaartay ilaa toban ruux, hase ahaatee Afhayeenka Xukuumada Eng. C/raxmaan Yariisow ayaa sheegay in dhacdadaas sida loo buun buuninayo aanay aheyn, qasaarahuna aanu intaas gaarsiisneyn, waxaa uu sheegay in ilaa saddex ruux ay ku dhinteen labo kalena ku dhaawacmeen.

R/wasaaraha Soomaaliya C/wali Maxamed Cali oo maanta booqasho ku tegat xerada barakacayaasha badbaado ayaa wacad ku maray in ciqaabata ugu adag la marsiin doono kooxihii ka dambeeyay falkii ka dhacday xerada badbaado.

Sidoo kale R/wasaaraha ayaa magacaabay guddi wax ka qabta shaqaaqadii ka dhacday xerada badbaado oo ah xerada ugu ballaaran oo ay dowaddu dejisay dadka ku soo barakacay Muqdisho.

R/wasaaraha ayaa waxaa booqashiisa ku wehliyay Wasiirka Gaashaandhiga iyo taliyayaasha ciidamada waxa ayna u kuurgaleen xaalada barakacayaasha ku jira xeradaasi iyo saameynta ay ku yeelatay shaqaaqadii halkaasi ka dhacday.

Booqashada R/wasaaraha ayaa ka dambeeysay kadib markii kooxo burcad ah ay boob u geeysteen raashin loogu talagalay Barakacayaasha, waxaana halkaasi ka dhacay dhimasho iyo dhaawac sida ay sheegeen saraakiisha booliiska

Taliska ciidamada Booliska Soomaaliyeed ayaa sheegay in ay ka foogjigan yihiin falal ammaanka ka dhan ah oo ay kooxda  Shabaab ay abaabuleyso  meellaha ay ku sugan yihiin, isagoo faafaahin ka bixiyay koontoroolo ay ka hirgaliyeen meellaha Shabaab laga saaray.

Taliyaha ciidamada Booliska Soomaaliyeed Sareeyo gaas Shariif Shiikh Khunaa Maye oo la hadlay Radiyaha Dowlada  ayaa sheegay in ay si aad ah uga foogjigan yihiin weeraro ay maleegeyso kooxda in ay ka geesato xeryaha ay ku sugan yihiin dadka ka soo barakacay gobollada dalka, isagoo tilmaamay in kooxda Shabaab uu gaaray bur bur baahsan oo ka dhashay howlgalladii ay ay sameyeen ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya.

Shariif Shiikh Khunaa ayaa hoosta ka xariiqay in ay la diyaariyay ciidamo Baliis ah oo sugan ammaanka xeryaha qaxootiga si aysan falal qar budaad ah uga geysan kooxda taagta darran ee Shabaab.

Dhinaca kale taliyaha ayaa faafaahiyay baro koontool oo ay ka sameyeen meellihii laga saaray kooxda Khawaarijta ah ee Shabaab kuwaa oo ku kala yaala isgoyka Siinaay, Afarta Darjiin, geed Jacayl iyo isgoyska Bakaaraha, waxa uu xusay taliyuhu in baaritaan la marsiin doono dhammaan gaadiidka iyo dadka isticmaala waddoyinkaasi.

Ugu danbeyntii ayuu sheegay taliyaha ciidamada Booliska Soomaaliyeed in ay xog badab ka hayaan waxyaabaha ay abaabulayaan kooxaha caadeystay dhibaateynta shacabka Soomaaliyed sidaasi darteedna ay ku jiraan taxadar dgheeraad ah oo arriamahaasi looga hortagayo.

Dowladda Mareykanka ayaa ku eedeysay kooxda Shabaab is hor istaaga ay ku sameeysay dadka ku macluulsan meellaha ay joogaan iyadoo tilmaamay in arrinkaasi aanu loo dulqaadan Karin.

Xoh-yaha arrimha dibadda ee dowladda Mareykanka mss. Hillary Clinton  oo maalinimadii shalay hadal ka jeedisay xarunta gollaha ammaanka ee Q.M ayaa sheegtay in kooxda Shabaab ay  muujisay in aysan marnaba u ogaalaaneyn in dadka ku  macluulsan goobaha ay maleeshiyadaasi ku sugan tahay  in loogu gargaar maadaama ay macluushu ay ku sii fideyso dhammaan gobollada ay Shabaabku joogaan.

Clinton ayaa tilmaamay in maleeshiyada kooxda Shabaab in dadka ay ku celiyaan baraha koontaroollada u ah kuwaa oo ka soo cararaya abaarta, waxay intaa ku dartay in ay si aad ah uga soo hojeedaan kooxda Shabaab in dadku ay gaaraan wadamada Soomaaliya dariska la ah,.

Xog-yahay arrimaha dibadda ee Mareykanka ayaa hoosta ka xariiqaday in ay gargaar deg deg ah ay u baahan  yihiin dad gaaraya 3.7 million oo ku nool wadamada geeska Afrika gaar ahaan Soomaaliya.

“waxaa la gudda galay bisha barakeysan ee ramadaanka kooxda Sbabaabna waxa laba jibaareyn cunnaqateynta ay ku hayaan dadka ku dhibaateysan meellaha ay ku badan yihiin” ayeey tiri Clinton.

Qaramada Midoob ayaa horey Shabaab xiriir kala sameysay sidii ay u ogalaan lahaayeen in dadka caawiyo hasa ahaate arrinkaasi ma uusan noqon mid lagu guulleysta iyadoo kooxda Shabaab ay si cad u sheegtay in aanu la gargaari Karin dhammaan dadka ku nool meellha ay joogaan.

Dowladda Mareykaka ayaa sheegtay in aanu loo dul qaadan doonin sii socoshada macluusha ka jirta goobaha ay maleeshiyaadkaasi kaga sugan yihiin Soomaaliya islamarkaana mareynkanku uu qaadi doono tallaabo arrinkaasi ku aadan.

Kulan ay isugu yimaadeen ganacsatada Somalida ee magalada Nairobi oo loga hadlayay xaalada uu dalka ku jiro.

Kulankan oo ay kasoo qeyb galeen ganacsatada Soomaalida ee ka ganacsada xaafada Islii iyo guud ahaan  magalada Nairobi  ee dalka  Kenya ayaa waxaa si aad ah loogu lafa guray  xaalada uu iminka ku jiro dalka ee dhinacyada nabadgalyada  iyo abaaraha taagan  iyo sidii ay ganacsatada qeyb uga noqon lahaayeen gar gaarka la wado iyo sidoo klae nabad ku soo celinta dalka.

Kulanka ayaa Waxaa ka soo qeyb galay ganacsato kor u dhaafaysay  130 ganacsade  iyadoo  kulankaasna ay   soo agaasintay Hey’ada ka shaqeysa arimaha bulshada iyo dhalinyarada ee SYAO.

Mas’uuliyiinti ka qeybgalay kulanka waxaa ka mid ahaa  Safiirka Somaliya u fadhiyo dalka Kenya Maxa’ed Cali Nur “Ameeriko “ , Yusuf Xasan Musharaxa dagmada Kamakuji ee Islii iyo siyaasiyiin kale, kuwaasi oo si isku mid ah u tilmaamay in loobaahanyahy in ganacsatada ay dhaqaalahooda ku taageeraan nabada dalka iyo la dagaalanka kooxaha nabad diidka ah.

Ganacsatadii goobta ka hadlay ayaa shegay in hadii ay iskaashadaan ay dalkooda nabad u horseedi karaan, taasina ay keeni karto in laga baxo xiligan abaarta ah

Safiir Cali Ameriko oo isagu kamid ahaa dadkii goobta ka hadlay ayaa shegay in loo baahanyahay in ganacsatada ay iska warhayaan taasi oo  horseedi karta ka samata bixinta dhibaatada dalkeena ka jirta.

Ganacsade Caseyr oo ka mid ahaa ganacsatadi ka hadashay madasha ayaa sheegay in nabada dalka ay ku xirantahay ganacsatada maxaa yeelay buu yiri hadii ganacsatada lacagahooda ay nanabada ku taageeraan waxey sahli doontaa in dalka dawlad adag loo helo.

“20 sano waxaa nalagu xamanaayey inaan dawladnimo rabin aan ka dhabeyno inaan nabad iyo dawladnimada si dhameystiran u  taagerno” ayu yiri Caseyr

Yusuf Xasan oo ah musharax u taagan jagada dagmada kaamakunji ee xafada islii ayaa shegay dhankisa in ganacsatada ay yihiin lafdhabarta dalka hadii ay iskaashi iyo wada shaqeyn yeshaana ay dalkooda Nabad iyo xasilooni ay u keeni karaan.

Kulankan oo ay SYAO u qabatay ganacsatada somalida ah ee Nairobi ku sugan ayaa waxa uu ahaa mid si aad ah  loogu lafa guray qodo dhowr ahaa kuwaasi oo salka ku haya sidii dalka somaliya looga samata bixin lahaa dhibaatooyinka isbiirsaday ee uu ku jiro.

Inta badan ganacsatadii kasoo qeyb galay ayaa mahad balaaran u jeediyay SYAO qaabka ay isugu yeertay ganacsatada isalamarkaasi ay u soo hordhigtay mowduucyo xasaasi ahaa, waxa ayna ka dalbadeen in ay halkeeda kasii wado howlaha ay dadka somaliyeed ugu adeegeyso.

Waa kulanki ugu horeeyey ee nuuciisa ah kaas oo ay isku soo horfariistaan ganacsatada laguna lafa guro nabad ku soo dabaalida dalka iyo doorka ganacsatada iyo sidoo kale arimaha abaaraha.

Kulan ay Mudanayaasha Baarlamanka maanta Muqdisho ku yeesheen loogana doodayay Shuruucda uu ku shaqeeynayo Bangiga dhexe ayaa dood dheer kadib Mudanaayshu cod aqlabiyad leh ku ansixiyeen meel marinta Sharcigaasi.

Kulankii Baarlamanka ee maanta ayaa waxaa soo xaadiray 284 Mudane. waxaana ogolaaday 248 Mudane 26 wa ay diideen halka 9 Mudane ay ka aamuseen, waxaana natiijada ku dhawaaqay guddooomiye ku xigeenka Baarlamanka C/weli Sh. Ibraahin Muudeey.

Baarlamanka ayaa hore muddo sadex maalmood ah uga doodayay Shruucda Baarlamanka iyadoo ugu danbeeyntiina maantana uu cod aqlabiyad leh ku ansixiyay.

Horjooge ka tirsanaa  maleeshiyaadka al Shabaab ayaa lagu dilay deegaanka Garas bintoow ee gobalka shabeellada Dhexe kaddib dagaal dhexmary maleeshiyaad uu watay horjogahaasi iyo dadka deegaanka

Horjoogahani ka tirsanaa kooxda Shabaab ee dilka loo geystay ayaa lagu magacaabi jiray Cali Xoosh oo   ay la socdeen maleeshiyaad hubeysan oo weerar ku qaaday guri ay ka socotay Tacsi oo ku yaala deegaanka Garas Bintoow oo ka tirsan gobalka shabeellada Dhexe.

Dilka horjoogahaasi ayaa yimid kaddib markii uu muran dhex maray maleeshiyaadkiisa  iyo dadkii tacsida dhiganayay oo uu ammar ku siiyay in ay tacsida joojiyaan oo uu ku sheegay in ay xaaraantahay in tacsi loo dhigo qof dhintay

Marki ay arrntaasu u cuntami waysay dadkii deegaanka ayuu horjoge Cali Xoosh ammar ku bixiyay in si xog ah looga joojiyo tacsida ay dhigayaan, waxaana halklaasi ka dhacay iska hor imaad ballaaran oo dada deegaanka iyo kooxda Shabaab dhex maray, waxaana halkaasi ku dhitay Cali Xoosh oo maleeshiyaadka watay iyadoo mid ka mid ah dadkii halkaasu ku sugnaa uu dhaawc ka soo gaaray.

Wararka uu Radiyah dowlada ka helayo deegaanka ay arrintaasi ka dhacday ayaa sheegaya in ay deegaanka Garas Bintoow ay ka taagan tahay xiisad aad u darran, wararka ayaa intaa ku daraya in maleeshiyaad badan oo ka tirsan kooxda Shabaab ay isku gadaamayn goobta laga dilay horjooge Cali Xoosh, iyadoo  dhicana dadka deegaankuna ay wadaan abaabul ballaaran oo ay uga hor tagayaan duullaanka ay dooneyso in ay kooxda Shabaab ku soo qaado.

Arrinta joojinta tacsidaan ayaa waxa ay ku soo aadaysaa xilli horjoogayaashii ugu badnaa shabaab ay tacsi ballaaran ugu  sameeyeen Degmada Afgooye Osaama Bin laden oo Mareykanku ku dilay Gudaha Dalka Baakistaan.